หนังสือ กบฏชาวนา: มูลฐานจิตสำนึกในอินเดียยุคอาณานิคม ของรณชิต คูหา (ปกอ่อน)

แปลจากหนังสือ : Elementary Aspects of Peasant Insurgency in Colonial India ของรณชิต คูหา (Ranajit Guha) แปลโดย ปรีดี หงษ์สต้น เข้าเล่มปกอ่อนจำนวน 616 หน้า 'กบฏชาวนา: มูลฐานจิตสำนึกในอินเดียยุคอาณานิคม' เขียนโดย รณชิต คูหา และแปลเป็นภาษาไทยอย่างทั้งราบรื่นและแหลมคมโดย ปรีดี หงษ์สต้น เป็นตัวอย่างของประวัติศาสตร์ฉบับประชาชนที่สะท้อนว่าประชาชนกระทำอะไร ประชาชนถูกกระทบโดยอำนาจโหดร้ายป่าเถื่อนอย่างไร และประชาชนต่อต้านความโหดร้ายป่าเถื่อนของผู้มีอำนาจอย่างไร แทนที่จะเล่าเขียนว่ายุคอาณานิคมอังกฤษในอินเดียเป็นช่วงที่อังกฤษได้ครอบงำควบคุมคนอินเดียอย่างมิดชิด คูหากลับเขียนประวัติศาสตร์อินเดียยุคอาณานิคมอังกฤษฉบับใหม่ เป็นฉบับประชาชน โดยการเขียนประวัติศาสตร์ของกบฏชาวนาจากมุมมองชาวนาและโดยการวางเอาชาวนาเป็นผู้กระทำหลักของเรื่อง และความคิดและจิตสำนึกของชาวนาเองเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดมีกบฏและการเปลี่ยนแปลงในสังคมการเมือง และทำให้ประวัติศาสตร์เดินหน้าต่อไป ประวัติศาสตร์ที่ผู้อ่านจะได้พบในเล่มนี้ไม่ใช่ของผู้มีอำนาจ แต่เป็นของผู้ที่กำลังจะไปคว้าเอาอำนาจนั้นมา รณชิต คูหา วิเคราะห์ประวัติศาสตร์ยุคนั้นทั้งที่เขียนโดยนักวิชาการทางการของอังกฤษยุคอาณานิคมเอง และที่เขียนโดยนักประวัติศาสตร์รุ่นหลังที่มองตนเองว่าเป็นฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายก้าวหน้า แต่คูหากลับวิจารณ์ว่าทั้งหมดไม่เคยคิดว่าชาวนาเป็นมนุษย์เต็มที่ มองชาวนาเป็นผู้ที่คิดไม่เป็น เป็นผู้ที่ไม่มีจิตสำนึก เมื่อเขียนประวัติศาสตร์ด้วยกรอบเลนส์ความคิดแบบนี้ สิ่งที่แสดงออกมาคือคำอธิบายว่าการกบฏชาวนาเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ เพราะฉะนั้นประวัติศาสตร์ของการกบฏชาวนาจึงออกมาในรูปแบบที่ไม่สมบูรณ์และไม่ถูก(ต้อง) แต่อย่างที่คูหาเล่าเขียน โดยการใช้เอกสารของรัฐอังกฤษผู้โหดร้ายป่าเถื่อนนั้น ในความจริงการกบฏของชาวนาไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เกิดจากการที่ชาวนาสำนึกคิดทบทวนการกดขี่และวางแผนต่อต้านอำนาจโหดร้ายป่าเถื่อนเอง ความไม่สมบูรณ์และความไม่ถูก(ต้อง)นี้ไม่ใช่แต่ปัญหาทางความรู้หรือทางวิชาการ แต่เป็นปัญหาทางสังคมการเมืองและการเปลี่ยนแปลงสังคม เพราะความเข้าใจที่ประชาชนมีเกี่ยวกับทั้งประวัติศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์และปัจจุบันเป็นพื้นฐานของการจินตนาการว่าอนาคตจะเป็นอย่างไรและตนเองจะได้มีบทบาทอะไรในการสร้างสรรค์อนาคตนั้นในฐานะที่เป็นประชาชนคนหนึ่ง ขอพูดง่าย ๆ ว่า ในสังคมการเมือง ไม่ว่าระดับโลก ชาติ หมู่บ้าน หรือครอบครัว ที่ยังมีผู้มีอำนาจกดขี่ผู้ไม่มีอำนาจ การกบฏและการเขียนประวัติศาสตร์ของการกบฏเป็นสองส่วนของการต่อสู้เดียวกัน ในหนังสือเล่มนี้ คูหากลับไปอ่านหลักฐานในหอจดหมายเหตุประเทศอังกฤษใหม่อีกครั้ง พยายามฟังเสียงและหาเศษประสบการณ์ของชาวนาในเอกสารที่เขียนโดยเจ้าหน้าที่รัฐอาณานิคม โดยการใช้เลนส์กรอบคิดที่คูหาและเพื่อนร่วมเส้นทางในกลุ่มคนที่ศึกษาผู้อยู่ในสถานะรอง (Subaltern Studies Collective) คิดขึ้นตามอันโตนีโอ กรัมชี (Antonio Gramsci) ที่ตระหนักว่าเสียงของผู้ถูกกดขี่ไม่เคยหายไป ด้วยเป็นเพราะว่าการครองความเป็นใหญ่ (hegemony) โดยผู้มีอำนาจนั้น ต้องอาศัยผู้ที่ไม่มีอำนาจเพื่อให้เกิดขึ้นได้ คูหาอธิบายและแสดงวิธีอ่านเอกสารและเล่าเขียนประวัติศาสตร์ฉบับใหม่ ฉบับประชาชน โดยการอ่านระหว่างบรรทัดในเอกสารของผู้มีอำนาจเพื่อเข้าใจว่าชาวนาพลิกโลกของตัวเองอย่างไรและทำไม เพราะตอนต่อต้านอำนาจและกบฏมีความเสี่ยงสูง ถ้าหากชนะจะเข้าสู่อนาคตที่ดีกว่า แต่ถ้าหากแพ้จะเข้าสู่อนาคตที่แย่กว่า ทำให้คูหาเข้าใจว่า “การอ่านบันทึกเรื่องการกบฏจะต้องอ่านย้อนเกล็ดขึ้นไปเพื่อให้เห็นความอาจหาญมุ่งมั่นของชาวกบฏที่ต้องการจะพลิกฟ้าคว่ำแผ่นดิน” หนังสือเล่มนี้พิมพ์เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกในปี ค.ศ. 1983 (พ.ศ. 2526) เป็นประวัติศาสตร์กบฏชาวนายุคอาณานิคมของอินเดียฉบับใหม่ แต่ในเวลาเดียวกันเป็นการเริ่มต้นการมีประวัติศาสตร์นิพนธ์กระแสใหม่ที่มีผลอย่างกว้างขวางในหมู่นักประวัติศาสตร์ทั่วโลก ไม่ว่าจะเรียก subaltern history หรือประวัติศาสตร์ฉบับประชาชนอย่างที่ผู้เขียนเรียกในคำนำเสนอนี้ การพิมพ์หนังสือฉบับภาษาไทย ณ เวลานี้ภายใต้การลุกฮือการเคลื่อนไหวของเยาวชนและประชาชนผู้กล้าหาญที่พูดตรงไปตรงมาและตั้งคำถามเกี่ยวกับสถาบันที่ใช้อำนาจในประเทศไทย ประกอบด้วย รัฐ ทหาร ตุลาการ และกษัตริย์ เป็นการเผยแพร่ความรู้ใหม่ที่ทั้งเหมาะ สำคัญ และน่าตื่นเต้นทางทั้งสังคมการเมืองและการเขียนประวัติศาสตร์ของการเปลี่ยนแปลงสังคมการเมืองนั้น _______________________ บางส่วนจากคำนำเสนอ โดยไทเรล ฮาเบอร์คอร์น