การปฏิวัติที่ถูกตัดตอน ชาวนา นักศึกษา กฎหมาย และความรุนแรงในภาคเหนือของไทย (ปกอ่อน)

ผู้เขียน ไทเรล ฮาเบอร์คอร์น ผู้แปล พงษ์เลิศ พงษ์วนานต์ คำนำสำนักพิมพ์ ภาพประวัติศาสตร์ที่ชัดเจนของช่วงสามปีระหว่างเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ถึง 6 ตุลาคม 2519 แม้จะสำคัญอย่างยิ่งยวดแต่กลับเลือนรางในความรับรู้ของสังคมไทยโดยทั่วไป สาเหตุหลักเป็นเพราะความรุนแรงระดับโหดร้ายป่าเถื่อนที่รัฐและองค์กรฝ่ายขวากิ่งรัฐ ตลอดจนสถาบันฯ สำคัญได้กระทำต่อประชาชนร่วมชาติของพวกเขาเองเป็นเหตุให้รัฐต้องพยายามปกปิดลบเลือนเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานั้นทั้ง ด้วยวาทกรรมและกลไกต่างๆ ที่มีอยู่ในมือ อย่างไรก็ดี ในช่วงหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมา เรื่องราวการต่อสู้ของเหล่านักศึกษาหัวก้าวหน้าผู้ใฝ่ฝันถึงสังคมที่เป็นธรรมกว่าเก่าแต่ กลับถูกรัฐปราบปรามจนจบลงด้วยโศกนาฏกรรมสังหารหมู่ เริ่มส่งเสียงให้เป็นที่ได้ยิน (พร้อมๆ กับการตั้งคำถามกับเรื่องเล่าแบบเดิม) แม้ยังไม่กว้างขวางนักทว่าก็ดังพอใน หมู่คนที่สนใจความเป็นไปของสังคม กระนั้นก็ตาม ยังมีอีกหลายเรื่องราวที่ยังไม่ปรากฏ ที่ยังไม่มีที่ทาง ที่ยังไม่มีปากเสียงในภาพประวัติศาสตร์ของช่วงเวลาดังกล่าว หนึ่งในนั้นคือเสียงของบรรดาชาวนาผู้อาจหาญแห่งสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย หนังสือ การปฏิวัติที่ถูกตัดตอน : ชาวนา นักศึกษา กฎหมาย และความรุนแรง ในภาคเหนือของไทย ซึ่งเขียนโดยไทเรล ฮาเบอร์คอร์น เล่มนี้ช่วยนำพาชิ้นส่วนของภาพและเสียงของเหตุการณ์การต่อสู้ของขบวนการชาวนาในภาคเหนือ เข้ามาปะติดปะต่อกับภาพการเคลื่อนไหวของนักศึกษาที่กรุงเทพฯ ซึ่งพอจะเป็นที่รับรู้แล้วก่อน หน้านี้จากการจัดงานรำลึกและหนังสือวิชาการที่ทยอยออกมาบอกเล่าประวัติศาสตร์ สวนทางในช่วงที่ผ่านมา ความโดดเด่นของ การปฏิวัติที่ถูกตัดตอน อยู่ที่การเป็นประวัติศาสตร์นิพนธ์ที่ศึกษามวลชนผู้เคลื่อนไหวที่อยู่ในสถานะรอง (subaltern studies) ซึ่งในที่นี้คือ เหล่าชาวนาที่มักจะตกขบวนประวัติศาสตร์อยู่เสมออันเนื่องมาจากถูกละเลยความสำคัญ ในหนังสือเล่มนี้ ชาวนากลับกลายเป็นตัวแสดงหลัก ขณะที่นักศึกษา คณาจารย์ นักกฎหมาย และนักการเมืองหัวก้าวหน้าเป็นตัวประกอบที่มีสถานะเป็นแนวร่วมหรือ พันธมิตรของชาวนาเท่านั้น ยิ่งไปกว่านั้น การต่อสู้ของชาวนาในเรื่องการควบคุมการเช่านาโดยใช้กฎหมายเป็นอาวุธ ซึ่งในแวบแรกคนอาจดูแคลนว่าเป็นการต่อสู้ในปริมณฑลชายขอบโดยคนเล็ก ๆ ที่ไม่สู้จะสลักสำคัญอะไรนักสำหรับการเมืองภาพกว้าง กลับถูกตีความโดยผู้เขียน ว่าเป็น “การปฏิวัติ” ซึ่งเป็นคำใหญ่ที่สื่อนัยถึงการเปลี่ยนแปลงอย่างใหญ่หลวงและบ่อยครั้งสื่อถึงผู้กระทำการที่มีลักษณะเยี่ยงวีรบุรุษในตำนาน กล่าวได้ว่าการตีความแบบนอกรีตพลิกคว่ำความหมายของผู้เขียนเช่นนี้โดยตัวมันเองก็มีลักษณะ “ปฏิวัติ” ที่ท้าทายให้ผู้อ่านพลิกมุมมอง ขัดขึ้นที่จะยอมรับ กระทั่งลุกขึ้นมาถกเถียงกับผู้เขียน ได้เช่นกัน นอกจากนี้ คุณค่าของหนังสือเล่มนี้ยังอยู่ที่การที่ไทเรล ฮาเบอร์คอร์น พยายามเป็นปากเป็นเสียงให้กับ “ผู้ไร้เสียง” อย่างไม่ย่อท้อ ตลอดการอ่านหนังสือเล่มนี้ แทบจะทุกย่อหน้าเราจะได้ยินเสียงของผู้เขียนคอยหักล้างข้อกล่าวหาของชนชั้นนำที่มีต่อชาวนาที่ลุกขึ้นต่อสู้เรื่องการควบคุมการเช่านา เนื่องจากผู้นำชาวนาของสหพันธ์ฯ ถูกฆ่าปิดปากไปแล้ว การปฏิวัติของพวกเขาถูกตัดตอนอย่างโหดร้ายทารุณ องค์กรของ พวกเขาก็ล้มหายตายจากไปแล้วเช่นกัน พวกเขากลายเป็นผีไร้เสียงที่แก้ต่างให้กับตัวเองไม่ได้อีกต่อไป ทั้งยังกำลังเลือนหายไปจากความทรงจำของคนในชาติตัวเอง พร้อมกับผู้กระทำความผิดที่ยังลอยนวลไม่ต้องรับผิดกับความรุนแรงที่ตนได้ก่อขึ้น เสียงของผู้เขียนในที่นี้จึงมีความหมายอย่างประเมินค่ามิได้ สุดท้าย ประเด็นสำคัญที่ผู้เขียนชี้ให้เห็นคือ ความมีอยู่จริงของจิตสำนึกทางการเมืองของชาวนา และความเป็นไปได้ของการเคลื่อนไหวของมวลชนหากโอกาสทางการเมืองเปิด เป็นเรื่องยากสำหรับนักวิจารณ์การเมืองในปัจจุบันที่จะจินตนาการว่า ภายในระยะเวลาปีสองปีสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยสามารถจัดตั้งโครงข่ายโยงใยทั่วประเทศที่มีสมาชิกราวๆ 1.5 ล้านคนได้สำเร็จ (จากจำนวนประชากรทั้งหมดในสมัยนั้นที่มีประมาณ 35 ล้านคน) และทั้งหมดนี้เป็นไปได้โดยการจัดตั้งของแกนนำชาวนาเอง มิใช่โดยชนชั้นนำ หรือนักการเมือง หรือพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยซึ่งมองไม่เห็นน้ำยาของการต่อสู้ในระบบกฎหมาย การตระหนักถึงความเป็นไปนี้หมายถึงความสามารถในการยังคงรักษาความหวังและความใฝ่ฝันไว้ได้แม้ในสถานการณ์ยากลำบากและห่วงยามมืดมิดที่สุด ณ ปัจจุบัน ภูมิทัศน์การเมืองไทยเปลี่ยนโฉมไปพอสมควร โฉมหน้าของศักดินาไทยคงจะไม่ใช่โฉมหน้าแบบเดิมอีกต่อไปโดยเฉพาะภายหลังการเปลี่ยนรัชสมัย ชาวนาไทยเองก็มีวิถีชีวิตเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างมาก ที่ชัดเจนคือชาวนาจำนวนมาก ไม่ได้มีอาชีพหรือรายได้หลักจากการทำนาแต่เพียงอย่างเดียว ทว่ายืดหยุ่นปรับตัว แสวงหาอาชีพอื่นนอกภาคเกษตรควบคู่ไปกับการทำนาด้วย การก้าวข้ามเส้นแบ่ง เมือง-ชนบท รวมถึงการฝ่าข้ามหรือเลื่อนสถานะกลายมาเป็นชนชั้นกลางระดับล่างที่เข้าร่วมกับขบวนการเสื้อแดงแล้วถูกปราบปรามในปี 2553 ล้วนเป็นเรื่องที่อยู่ในความสนใจของวงวิชาการไทยในช่วงไม่กี่ปีมานี้ ในขณะเดียวกัน หากพิจารณาว่าเกษตรกร ซึ่งในเวลานี้มีประมาณ 10 กว่าล้านคนยังนับเป็นฐานเสียงใหญ่ของการเมืองระบบเลือกตั้ง ซึ่งส่งผลให้การเมืองเรื่องข้าวยังถือว่ามีความสำคัญต่อรัฐบาลทุกยุคทุกสมัย ไม่ว่ารัฐบาลทหารหรือพลเรือน โดยล่าสุดภายใต้รัฐบาลทหารโครงการจำนำข้าวของรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่มาจากการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นนโยบายที่ครองใจชาวนาจำนวนมหาศาล ได้กลายเป็นคดีประวัติศาสตร์ที่นักการเมืองต้องรับผิดทางอาญาด้วยการพิจารณาคดีที่ฉ้อฉลเพื่อหวังผลในการลดความสำคัญของการเมืองที่ยึดโยงกับการเลือกตั้งของประชาชน จนอดีตนายกรัฐมนตรียิ่งลักษณ์ไม่มาปรากฏตัวที่ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในวันตัดสิน ขณะที่นักการเมืองรวมถึงจำเลยอื่นๆ อีกสิบกว่าคนถูกตัดสินจำคุกคนละหลายสิบปี ...