หนังสือเทเวศร์ที่(ไม่)รู้จัก

#เทเวศร์ที่(ไม่)รู้จัก กรมศิลปากร พิมพ์ครั้งแรก 2567 ISBN 978-616-283-734-0 หนังสือปกมีปีก กระดาษอาร์ตมัน ภาพประกอบจำนวน มาก หนา 253 หน้า เนื้อหา "เทเวศร์" ชุมชนและย่านการค้าทางตอนเหนือของพระนครเป็นส่วนหนึ่งของ พัฒนาการในการขยายพระนครอันเป็นผลมาจากการขุดคลองผดุงกรุงเกษม ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหาราชโปรดเกล้าฯให้ขุดเป็นคลองคูพระนครชั้นนอกเมื่อ พ.ศ 2394 เพื่อขยายเขตพระนครจากแนวคลองรอบกรุงที่ขุดขึ้นตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชให้กว้างใหญ่อีกชั้นหนึ่งปากคลองผดุงกรุงเกษมด้านทิศเหนือขุดเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาที่วัดสมอแครง (วัดเทวราชกุญชร) ขุดขนานไปกับคลองรอบกรุง ตัดผ่านคลองมหานาค ไปออกแม่น้ำเจ้าพระยาทางด้านทิศใต้บริเวณวัดแก้วแจ่มฟ้า ขุดแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2395 คลองผดุงกรุงเกษมอำนวยประโยชน์ประชาชนที่ตั้งบ้านเรือนและทำสวนอยู่ในบริเวณนี้ชักน้ำมาหล่อเลี้ยงพื้นที่สองฟากคลองในการทำเกษตรกรรม เป็นแหล่งน้ำเพื่ออุปโภค ตลอดจนเป็นเส้นทางสัญจร นับเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการตั้งวัดและชุมชนตามแนวคลองที่ขุดขึ้นใหม่และพัฒนาเป็นย่านการสำคัญในสมัยต่อมา (ปั้มลบ)