เจ้าของแผนที่ Owners of the Map : Motorcycle Taxi Drivers, Mobility and Politics in Bangkok

ชื่อหนังสือ  เจ้าของแผนที่ Owners of the Map : Motorcycle Taxi Drivers, Mobility and Politics in Bangkok ผู้เขียน คลาวดิโอ โซปรันเซ็ตติ ผู้แปล สรินณา อารีธรรมศิริกุล จำนวนหน้า 440 ปีที่พิมพ์ 2568 ISBN ปกอ่อน 9786169476726 ราคา 550 บาท สารบัญ คำนำสำนักพิมพ์ คำนำเสนอฉบับภาษาไทย โดย ธงชัย วินิจจะกูล กิตติกรรมประกาศ บทนำ อารัมภบท ภาคหนึ่ง การเคลื่อนที่ บทที่ 1 ชั้นทับซ้อนที่ไม่ลงตัวของกรุงเทพมหานคร บทที่ 2 อันตรายของการเคลื่อนที่ บทที่ 3 ความตึงเครียดที่แก้ไม่ตกของการย้ายถิ่น บทที่ 4 ความย้อนแย้งของอิสรภาพ ภาคสอง การเคลื่อนไหว บทที่ 5 ต่อสู้ช่วงชิงรัฐ บทที่ 6 แปลงความปรารถนาเป็นข้อเรียกร้อง บทที่ 7 ถอดรื้อเส้นใยเมืองหลวง บทที่ 8 ผสานอำนาจ คำนำสำนักพิมพ์ “ทำไมเราถึงต้องสนใจมอเตอร์ไซค์รับจ้าง?” นี่อาจเป็นคำถามแรกที่ผุดขึ้นในใจใครหลายคนเมื่อเห็นชื่อของหนังสือเล่มนี้—และเป็นคำถามเดียวกับที่คลาวดิโอ โซปรันเซ็ตติ ผู้เขียนหนังสือถูกถามอยู่บ่อยครั้งในตอนที่เขาเดินทางข้ามโลกมายังประเทศไทยเพื่อศึกษากลุ่มคนที่คนไทยไม่ใคร่จะให้ความสนใจนัก เหตุใดคนขับมอเตอร์ไซค์รับจ้างในกรุงเทพฯ ผู้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์สามัญธรรมดาของเมืองจึงควรค่าแก่การศึกษาอย่างจริงจัง? คำตอบต่อคำถามข้างต้นก็มาจากข้อค้นพบของหนังสือเล่มนี้ที่ชี้ให้เห็นว่า วินมอเตอร์ไซค์ที่เราๆ ท่านๆ ล้วนเคยใช้บริการรับส่งจากจุดหมายหนึ่งสู่ปลายทางหนึ่งนั้น แท้จริงแล้วคือผู้กุมชะตาเมืองหลวงด้วยความสามารถในการเคลื่อนที่และอำนวยการไหลเวียนของผู้คน วัตถุ ข่าวสาร และความใฝ่ฝันภายในมหานครแห่งนี้  อีกทั้งยังเป็นประจักษ์พยานต่อความเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองไทยในระดับลึกโดยตรงด้วย เจ้าของแผนที่ : มอเตอร์ไซค์รับจ้าง การเคลื่อนที่ และการเมืองในกรุงเทพ­มหานคร ไม่เพียงแต่ถ่ายทอดเรื่องราวชีวิตของเหล่าคนขับมอเตอร์ไซค์รับจ้างได้อย่างน่าติดตาม หากยังเป็นงานที่สังเคราะห์ความเข้าใจอันลึกซึ้งเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของมหานคร พัฒนาการทางเศรษฐกิจ โครงสร้างอำนาจ การเคลื่อนไหวทางการเมือง และความขัดแย้งในสังคมไทยที่ซุกซ่อนอยู่ใต้พื้นผิวถนนของกรุงเทพฯ หนังสือเล่มนี้เป็นอีกเล่มที่ยืนยันว่าการเมืองนั้นไม่ใช่เรื่องไกลตัวผู้คน ตรงกันข้าม การเมืองถูกผลิตขึ้นทุกวัน จากเสียงเครื่องยนต์และท่อไอเสียที่ดังขึ้นในตรอกซอยเล็กๆ ทั่วกรุงเทพฯ การนั่งอ้อยอิ่งอยู่ตรงหัวมุมถนนหรือการขับขี่รถผ่านสี่แยกไฟแดงหาใช่เพียงกิจกรรมสาธารณ์ทั่วไป แต่คือการต่อสู้ต่อรองกับรัฐ ระบบราชการ ผู้มีอิทธิพล ผู้อยู่อาศัยในเมือง และความไม่แน่นอนของระบบเศรษฐกิจ สถานะ “ผู้ย้ายถิ่น” ของคนขับวินหลายคนทำให้พวกเขาต้องต่อสู้ดิ้นรนเพื่อสมานช่องว่างระหว่างเมืองกับชนบทไปพร้อมกันด้วย  ยิ่งไปกว่านั้น สิงห์นักบิดเหล่านี้ยังสามารถดัดแปลงการเคลื่อนที่ในชีวิตประจำวันให้กลายเป็นอาวุธที่ทรงพลังในการเคลื่อนไหวทางการเมืองของคนเสื้อแดงในช่วงปี 2552–2553 มาจนถึงการชุมนุมประท้วงของคนรุ่นใหม่ในปี 2563 สร้างปัญหานับไม่ถ้วนให้แก่ฝ่ายรัฐที่พยายามควบคุมและกดปราบการต่อสู้ทางการเมืองของพวกเขา รวมถึงใช้มันเป็นเครื่องมือต่อรองให้ข้อเรียกร้องของตนถูกรับฟังและได้รับการสนองตอบ สะท้อนว่าการเคลื่อนที่ของคนตัวเล็กตัวน้อยเหล่านี้คือปฏิบัติการทางการเมืองที่ไต่อยู่บนขอบรอยร้าวของโครงสร้างทั้งระบบ เจ้าของแผนที่ ที่อยู่ในมือท่านผู้อ่านเล่มนี้ เป็นหนังสือลำดับที่สองในชุดทวิพากษ์ ซึ่งคัดสรรงานวิชาการไทยศึกษาของนักวิชาการต่างภาษามาแปลเป็นภาษาไทยเพื่อเปิดพรมแดนความรู้และการถกเถียงใหม่ๆ แก่ผู้อ่านชาวไทย จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้คือการจับสายตา “คนนอก” ของนักมานุษยวิทยาต่างชาติที่ลงแรงฝังตัวอยู่ในชั้นลึกของสังคมไทย มาปะทะสังสรรค์กับมุมมองของ “คนใน” ที่แม้กระทั่งคนไทยเองก็มักจะหลงลืม กลุ่มคนที่ไม่ค่อยเป็นที่สังเกตเห็นและถูกผลักออกจากเวทีของการถกเถียงทางสังคมและนโยบายเรื่อยมา ทว่าการเคลื่อนที่ไปบนท้องถนนของพวกเขากลับมีบทบาทในการเปลี่ยนทิศทางของประวัติศาสตร์การเมืองไทยมากกว่าที่เราคิด ตลอดหลายปีที่ผ่านมา สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกันยึดมั่นในพันธกิจของการสร้างความเข้าใจเชิงวิพากษ์ต่อสังคมไทยในมิติต่างๆ ผ่านการเผยแพร่ผลงานจากหลากหลายสาขาวิชาความรู้ ไม่ว่าจะเป็นประวัติศาสตร์ รัฐศาสตร์ สังคมวิทยา หรือมานุษยวิทยา แม้แตกต่างกันในแง่ประเด็นศึกษาและวิธีวิทยา แต่จุดร่วมประการหนึ่งคือการเชิญชวนให้ผู้อ่านพินิจมอง “สิ่งคุ้นชิน” ด้วยสายตาใหม่ และตั้งคำถามต่อโครงสร้างอำนาจที่ทำงานอยู่ในฉากหลังของชีวิตทางสังคม สถาบันทางการเมืองและอุดมการณ์ต่างๆ รวมถึงวัตถุสิ่งของและผู้คนที่ปรากฏในชีวิตประจำวันด้วย เราเห็นว่างานด้านมานุษยวิทยามีบทบาทที่สำคัญในวงวิชาการไม่น้อยไปกว่าศาสตร์อื่นๆ โดยเฉพาะการทำให้ “ประสบการณ์ของผู้คน” มีน้ำหนักในทางการเมืองที่ควรพิจารณา  ที่ผ่านมาแม้สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกันได้ตีพิมพ์งานมานุษยวิทยาออกมาไม่กี่เล่ม แต่ก็เป็นงานชิ้นสำคัญที่ใช้อ้างอิงและสอนในห้องเรียนมหาวิทยาลัย ไม่ว่าจะเป็น อ่าน ‘วัฒนธรรมชุมชน’ : วาทศิลป์และการเมืองของชาติพันธุ์นิพนธ์แนววัฒนธรรมชุมชน (ยุกติ มุกดาวิจิตร, 2548), ชาวนาการเมือง : อำนาจในเศรษฐกิจชนบทสมัยใหม่ของไทย (แอนดรู วอล์คเกอร์, 2559) และ โลกของคนไร้บ้าน (บุญเลิศ วิเศษปรีชา, 2560)  งานชาติพันธุ์วรรณนาเหล่านี้ไม่เพียงบรรยายภาพชีวิตของปุถุชนคนธรรมดา แต่ยังทำให้เราเห็นว่าการตัดสินใจในชีวิตประจำวันนั้นเต็มไปด้วยการต่อรองและอารมณ์ความรู้สึกที่ส่งผลกระทบในทางการเมือง ในขณะที่อำนาจเองก็แทรกซึมอยู่ในรายละเอียดที่เล็กที่สุดของชีวิตประจำวันเสมอ  การหันมาสนใจศึกษาการเคลื่อนที่ (Mobility Turn) ในแวดวงสังคมศาสตร์นั้นเริ่มก่อตัวตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990 ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์และความเร่งรัดของการไหลเวียนผู้คน