สารคดี ฉบับที่ 483 มิถุนายน 2568 [รอยดำรง] อดีตลาว-อีสาน ในการเสด็จตรวจราชการ ร.ศ.125

นิตยสารสารคดี ฉบับ 483 มิถุนายน 2568 𓉘 รอยดำรง 𓉝 อดีตลาว-อีสาน ในการเสด็จตรวจราชการ ร.ศ. 125 สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ราคาเล่มละ 195 บาท ══════════════ ✯ การเสด็จเยือนอีสานของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเมื่อปี 2449 เป็นการเสด็จตรวจราชการตามหน้าที่เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ห้วงเวลานั้นเป็นยุคล่าอาณานิคมของบรรดามหาอำนาจตะวันตกและการสร้างรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ยุคเริ่มต้นของสยามด้วย . ✯ นอกจากรายงานถึงสภาพพื้นที่ สิ่งที่พบเห็น ภารกิจ และอื่นๆ ตามอย่างหนังสือราชการทั่วไป ในเอกสารการตรวจราชการยังบอกนัยความสัมพันธ์และการต่อรองทางการเมืองระหว่างประเทศ การรวมความหลากหลายให้กลายเป็นไทย มุมมอง อุดมคติของชนชั้นปกครองต่อท้องถิ่น ฯลฯ . ✯ แฝงเร้นประเด็นระหว่างบรรทัด . ✯ นับเป็นหลักฐานชั้นต้นที่สำคัญสำหรับการย้อนกลับไปรับรู้สภาพอีสานเมื่อนับศตวรรษก่อน การติดตามแกะรอยทางเสด็จจึงเป็นเรื่องน่าสนุกเมื่อได้เห็นภาพเปรียบ พลวัตของสังคมตามยุคสมัย . ✯ การเปลี่ยนผ่านของบ้านเมืองและผู้คน เทียบกับที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ทรงนิพนธ์ไว้ และโดยเฉพาะในภาพถ่ายยุครัชกาลที่ 5 ซึ่งเล่าความตามจริงให้คนรุ่นหลังได้รู้เห็นและเป็นแหล่งอ้างอิงเมื่อกล่าวถึงอีสานกาลก่อน