รสข้ามชาติ สำนักพิมพ์มติชน Matichonbook

ความหมาย "อาหาร" และ "รสชาติ" เป็นสิ่งที่เลื่อนไหลไปตามกาลเวลา ไม่หยุดนิ่งอยู่กับที่ ซ้ำยังไม่ได้ผูกติดกับชาติใดชาติหนึ่ง ถึงแม้ชาตินั้นจะเป็นเจ้าของก็ตาม ทว่าทั้งอาหารและรสชาติกลับมีปฏิบัติการข้ามชาติข้ามพรมแดน อันเป็นผลมาจากกระบวนการโลกาภิวัตน์ที่ก่อให้เกิดความหมายที่เปลี่ยนแปลงไป . หนังสือเล่มนี้จะนำเสนอเรื่องราวของอาหารการกินในสังคมไทยที่สัมพันธ์กับกระแสโลกาภิวัตน์ ตั้งแต่ภาวะ "การกินขาด" และ "การกินเกิน" ที่เป็นปรากฏการณ์ต่อเนื่องมาจากหลักโภชนาการสมัยใหม่ โครงสร้างทางเศรษฐกิจสังคมที่ส่งผลต่อ "รสหวาน" ให้เปลี่ยนจากน้ำตาลพื้นบ้านมาสู่น้ำตาลอุตสาหกรรม หรือการกลายพันธุ์ของ "อาหารฟาสต์ฟู้ด" ที่แม้จะทำให่วิถีการบริโภคทันสมัยขึ้น แต่ก็มาพร้อมกับสถานะผู้ร้ายในวงการสุขภาพ . นอกจากนี้ ในโลกยุคไร้พรมแดนยังเปิดโอกาสให้การประกอบสร้างความหมายทางวัฒนธรรมของอาหารเกิดขึ้นได้อย่างไร้ข้อจำกัด โดยอาหารถูกส่งออกในรูปแบบของการทูตวัฒนธรรมที่ไปพร้อมกับวัฒนธรรมบันเทิง ซึ่งสร้างแรงดึงดูดใจให้คนสามารถกินอาหารของชาติต่างๆ ทั่วโลกในชั่วข้ามคืน หรือที่เรียกว่า “ซอฟต์พาวเวอร์” แล้วไทยจะทำอย่างไรให้อาหารเดินทางไปสู่จุดนั้นได้ . สารบัญ คำนำผู้เขียน 1 ข้ามรสข้ามชาติ: ความหมายของอาหารที่เลื่อนไหล จากชีวิตทางสังคมวัฒนธรรมสู่การเป็นซอฟต์พาวเวอร์ของโลก อาหารการกินข้ามพรมแดนกับการเคลื่อนความหมายทางสังคมวัฒนธรรม อาหารการกินจากการบริโภคสินค้าไปเป็นการบริโภคเชิงสัญญะ การบริโภคเชิงสัญญะในยุคทุนนิยมหลังสมัยใหม่ การบริโภคข้ามวัฒนธรรม: การสร้างและต่อรองความหมายระหว่างโลกาภิวัตน์กับท้องถิ่น การเดินทางของคนกับอาหารข้ามสังคมและวัฒนธรรมในโลกาภิวัตน์ 2 จากการกินขาดมาสู่การกินเกิน: ปฏิทรรศน์ของภาวะโภชนาการในสังคมไทยร่วมสมัย การกินเพื่อสุขภาพ: แนวคิดใหม่ของการกินให้ครบส่วนถูกธาตุ กำเนิดกองส่งเสริมอาหารของรัฐเวชกรรมไทย การตั้งคณะกรรมการโภชนาการดำเนินงานส่งเสริมอาหารในยุคสงครามเย็น โภชนาการเกินกับปัญหาใหม่ด้านสุขภาพในยุคความทันสมัย การกินเกินที่สร้างพิษภัยและโรคภัย 3 ประวัติศาสตร์การเปลี่ยนรสชาติและความทรงจำของอาหารหวาน ข้ามยุคสมัยจารีตพื้นบ้านสู่อุตสาหกรรมวัฒนธรรมบริโภค กาลเทศะ (time and space) ของน้ำตาลพื้นบ้าน การกินขนมและของหวานจากพิธีกรรมและเทศกาลสู่ชีวิตประจำวัน การเปลี่ยนความหมายของการกินอาหารที่สัมพันธ์กับสุขภาพ ร่างกาย ปาก และลิ้น กับความหมายทางสังคม 4 ฟาสต์ฟู้ดกลายพันธุ์: การเปลี่ยนแปลงความหมายของอาหารกับการบริโภคเชิงสัญญะข้ามวัฒนธรรม เมื่อฟาสต์ฟู้ดกลายเป็นจำเลยของสังคมเห่อความทันสมัย อาหารฟาสต์ฟู้ดกับการเปลี่ยนแปลงวิถีการบริโภคความทันสมัยในสังคมไทย McDonaldization: “แมคโดนัลดาภิวัตน์” ระบบปฏิบัติการในร้านฟาสต์ฟู้ดกับการปฏิวัติระบบบริหารจัดการทั้งสังคม การพัฒนาเศรษฐกิจและความเป็นเมือง: พื้นที่และเวลาของการกินที่เปลี่ยนแปลง ฟาสต์ฟู้ดกับภาพลักษณ์ความเป็นผู้ร้ายในวงการสุขภาพ เมื่อฟาสต์ฟู้ดต้องมากลายพันธุ์ 5 ข้ามฟ้าข้ามแดนรสไทยไปสู่โลก สืบสาแหรกของซอฟต์พาวเวอร์อาหารไทยในบริบทการเมืองและเศรษฐกิจยุคโลกาภิวัตน์ นโยบายซอฟต์พาวเวอร์ในรัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน นโยบายซอฟต์พาวเวอร์ในรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร นโยบายอาหารไทยในปัจจุบัน ซอฟต์พาวเวอร์อาหารไทยจะไปทางไหนดี จากอาหารแห่งชาติสู่อาหารข้ามชาติและอาหารโลก ซอฟต์พาวเวอร์ต้องโน้มนำดึงดูดให้ “ไทยเท่” ไปพร้อมกัน อาหารไทยจะกลายเป็นปรากฏการณ์วัฒนธรรมข้ามชาติไปทั่วโลกได้หรือไม่ บรรณานุกรม ดัชนี