กระเม็ง พืชล้มลุกสรรพคุณ 108
#สรรพคุณทางยาของกระเม็ง : กระเม็งมีรสเปรี้ยว ชุ่มเย็น ใช้เป็นยาห้ามเลือด บำรุงไต แก้บิด ถ่ายเป็นมูกเลือด แก้ลำไส้อักเสบ ตับอักเสบเรื้อรัง โรคผิวหนังผื่นคันจากการทำนา และรักษาผมหงอกก่อนวัย ทั้งนี้ วิธีและปริมาณที่ใช้ของกะเม็ง จะใช้ทั้งต้นแห้ง 10-30 กรัม ต้มเอาน้ำกิน หรือจะนำมาบดเป็นผง ทำเป็นยาเม็ดลูกกลอน หรือกินเป็นผง
มีรายงานการวิจัยพบว่า กระเม็ง สามารถแก้ความเป็นพิษที่ตับ ที่เกิดจากการทำให้เซลล์ตับเป็นพิษ ด้วยสารพิษบางชนิดได้ดี มีรายงานว่า กระเม็ง มีฤทธิ์แก้ไข้ และแก้แพ้ในหนูถีบจักร และหนูขาว มีหลักฐานการวิจัยในจีน พบว่า สารสีดำที่มีอยู่ในกระเม็งสามารถนำมาใช้ย้อมผมได้ มารดาของเด็กจะใช้น้ำต้มใบ ล้างศีรษะของเด็ก เพื่อกระตุ้นการหงอกของเส้นผม ชาวจีนจะนำกระเม็งมาใช้ในการแก้ผมหงอกก่อนวัย และทำให้ผมดกดำมาเป็นเวลานาน และยังใช้จนมาถึงปัจจุบันนี้ ในศาสตร์การแพทย์แผนจีน ถือว่า กระเม็ง เป็นยาในการบำรุงหยิน นอกจากนี้ สีดำของกระเม็ง ยังมีการนำมาใช้ทำหมึก และใช้ในการสัก นอกจากนี้แพทย์แผนไทยในชนบท ยังได้นำกระเม็งมาใช้เป็นยาบำรุงเลือด ในอายุรเวชใช้เป็นยาชะลอความแก่
นอกจากนี้ จากงานวิจัย เรายังพบว่า ในเมล็ดของกระเม็งมีสารสำคัญที่ทำหน้าที่ยับยั้งเอนไซม์ซึ่งเป็นกลไกป้องกันตัวของพืชจากแมลงและจุลชีพก่อโรค,ฤทธิ์ต้านการอักเสบชนิดเรื้อรัง,ต้านเชื้อมาลาเรีย,ต้านเชื้อไวรัส,แก้ปวด,ฤทธิ์ต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด,ช่วยให้นอนหลับ,ต้านพิษงู, เพิ่มระดับบิลลิรูบินในเลือด, เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ,แก้ท้องร่วง,ฆ่าแมลง, แก้ผื่นแพ้ คัน, กระตุ้นการงอกของเส้น, ต้านการหดเกร็งของลำไส้,ลดไข้,ต้านการชักฯลฯ
ในส่วนของประสบการณ์ที่ได้จากผู้ใช้ ต้องยอมรับว่า กระเม็ง ถือเป็นสมุนไพรอีกชนิดหนึ่งที่มีการนำเอามาใช้ อย่างหลากหลาย อาทิ ใช้สูดม แก้ไข้หวัด คัดจมูก ,บำรุงร่างกาย แก้ปวดเมื่อย ,แก้ผมหงอกก่อนวัย ,ห้ามเลือด แผลไฟไหม้ แก้โรคผิวหนัง กลากเกลื้อน ปากเปื่อยพิษแมลงป่องต่อย, แก้โรคผิวหนัง ผดผื่นคัน, แก้อาเจียนเป็นเลือด ,แก้ปวดหัวข้างเดียว ,แก้ตกขาวมาก ,แก้ช่องคลอดเป็นผื่นคัน , รักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก ,แก้ปวดฟัน ,แก้โรคกระษัย ,แก้เจ็บตา หรือตาแดง ฯลฯ ทั้งนี้ ยังมีข้อระบุว่า หากจะใช้กระเม็ง ควรใช้สด จะได้ผลดีกว่า เพราะหากเก็บไว้นานหรือแห้ง ประสิทธิภาพจะลดลง นอกจากนี้ ยังพบว่าในต่างประเทศ เช่น ในจีน และในอายุรเวช ใช้กระเม็งในการ เสริมสร้างการทำงานของตับ ทำให้ตับแข็งแรง ใช้ห้ามเลือด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบทางเดินปัสสาวะ, ในอินเดีย ใช้กระเม็งผสมน้ำมันงา พอกแก้ต่อมน้ำเหลืองบวม โรคผิวหนัง และโรคเท้าช้าง ,ในมาเลเซีย ใช้พอกกคุดทะราด, ในชวา ใช้แก้กลาก, ในอินโดจีน คนงานทำงานหินปูน ใช้กระเม็งทาถูกมือที่ถูกปูนขาวกัด และต้นสดต้มเอาไอรม แก้ริดสีดวงทวาร, ในชวา แ ละอินเดียใช้ใบอ่อนปรุงเป็นอาหาร ในไทย ใช้ร่วมกับผลมะเกลือในการย้อมผ้า ทำให้ผ้าดำ และสีติดทนดี
แม้กระเม็ง ดูจะเป็นพืชสมุนไพรที่มีความน่าสนใจอยู่ไม่น้อย แต่การจะนำสมุนไพรแต่ละชนิดมาใช้ ผู้ใช้ จำเป็นต้องศึกษาหาข้อมูล และทำความรู้จัก และเข้าใจในตัวสมุนไพรรวมถึงวิธีการใช้ให้ถูกต้องก่อน เพราะสมุนไพรแม้จะมีคุณอนันติ์ แต่หากใช้ไม่ถูกทางก็มีโทษมหันต์เช่นกัน.