พระอริยสัจ ๔ โดย พระเรนุกาเน จันทวิมละ สังฆนายกมหาเถร​ เล่ม​ใหญ่​ [ มือ​1​ หายาก ]

• โดยที่สิ่งทั้งหลายในโลกย่อมมีสภาวะที่ตรง ข้ามอยู่คู่กัน เช่น แสงสว่างตรงข้ามกับความมืด ความเย็นตรงข้ามกับความร้อน ยาตรงข้ามกับ โรค ธรรมตรงข้ามกับอธรรม เป็นต้น ความทุกข์ ในวัฏสงสารแม้ยิ่งใหญ่เพียงใด ย่อมมีสภาวธรรม ที่ตรงข้ามกับความทุกข์นั้นอยู่ อันได้แก่พระนิพพาน ซึ่งเป็นบรมสัจธรรมแห่งความดับทุกข์ นิพพาน ธาตุนั้นแม้มีอยู่ แต่เพราะเหตุที่สัตว์ทั้งหลายถูก ความทุกข์ครอบงำ จึงมิอาจสัมผัสกับความสุข แห่งพระนิพพานได้ ถ้าหากว่าตัณหาอันเป็นเหตุ ให้ความทุกข์เกิดขึ้นอยู่ร่ำไปนั้นดับสิ้นลง ความทุกข์ ย่อมดับลงด้วยเช่นกัน เมื่อเบญจขันธ์กล่าวคือความทุกข์ซึ่งบดบังความสุขแห่งนิพพานนั้นดับ เย็นลง นิพพานธาตุย่อมปรากฏขึ้น สภาวะที่ นิพพานธาตุปรากฏขึ้นนี้แหละ ที่เราเรียกว่า การบรรลุพระนิพพาน •