Zorba The Greek มนุษย์ หมายความว่า อิสระ

Zorba The Greek : คนแบบอเล็กซิส ซอร์บา คือคนที่เราสามารถเจอะเจอได้ในวันธรรมดา เขาอาจจะมาในรูปลักษณ์ของลุงยามหน้าคอนโด หรือเป็นลุงมอเตอร์ไซค์วินที่ยังขับส่งผู้โดยสารแม้จะเป็นเวลาวิกาล คนแบบซอร์บา คือมนุษย์ไทป์ลุงในความหมายเชิงบวก (และบางทีก็พร้อม "บวก" ถ้าใครมาเล่นหัวกับแกเกินเหตุ) ทั้งความรู้สึกอบอุ่นที่ซุกซ่อนอยู่ในใบหน้าอันหยาบโลน หรือความเป็นนักปรัชญาที่มีเงาเดียวกันกับความเป็นกรรมกร ลมซิร็อกโก*ถีบซอร์บาให้เข้ามาในบาร์โทรมๆ เพื่อมาพบกับ "ผม" หนุ่มหนอนหนังสือที่เลือกจะปิดหนังสือใส่หน้าตัวเอง เพื่อออกไปเผชิญโลกในแบบวิถีกรรมาชีพ ด้วยการรับสัมปทานทำเหมืองถ่านหินบนเกาะครีด ( ตัวละคร ผม ที่ว่านั้น สามารถอนุมานได้ว่าคือผู้เขียนเองน่ะแหละ เดี๋ยวค่อยว่ากันในย่อหน้าต่อไป) หนุ่มแก่เรียนอ่อนชีวิตอย่างเขา จึงได้คนแก่กร้านชีวิตที่แม้นิ้วชี้มือซ้ายจะกุดไปครึ่งนึง ก็ยังเล่น Santuri (เครื่องดนตรีคล้ายๆขิม ) ได้เพลินอารมณ์ อย่างลุงซอร์บา มาร่วมหัวจมท้าย หัวหกก้นขวิด และนำพาการเรียนรู้ครั้งสำคัญมาสู่ชีวิตกรำแดดของวัยหนุ่ม นวนิยายที่ถูกจัดว่าเป็น อัตนิยาย ( Anto - Biographical Novel **) กล่าวให้เข้าใจง่ายกว่านี้ Zorba The Greek คือ "รุ่นพี่ในสถาบันอัตนิยาย" ของนวนิยายอย่าง "เหมืองแร่" โดยลุงอาจินต์ ปัญจพรรค์ เพราะฉะนั้นในทุกรายละเอียดของหนังสือ แม้ว่าคงมีความเปื้อนปนของจินตนาการตามลักษณะของนวนิยาย ไม่ใช่สารคดี แต่ส่วนประกอบอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นเกาะครีด ซึ่งเป็นบ้านเกิดของผู้เขียน หรือตัวอเล็กซิส ซอร์บา ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากผู้ชายที่ชื่อ จอร์จ ซอร์บา ผู้ร่วมแรงกับผู้เขียนในการทำเหมืองหิน ซึ่งหลังจากนั้น พวกเขาทั้งคู่ก็ได้ไปผจญภัยกันต่อถึงชะเงื้อมเขาคอเคซัส ในประเทศรัสเซีย เพื่อไปคุ้มกันขบวนผู้อพยพชาวกรีก ก็ล้วนสัมผัสใจจนทำให้ในอีก 3 ทศวรรษต่อมา ผู้เขียนก็ได้รังสรรค์ Zorba The Greek ให้ผู้อ่านได้จับใจไปเป็นทอดๆต่อเนื่องมาอย่างยาวนาน มีสิ่งหนึ่งที่อยากพูดถึงผู้เขียน คือ นิฆอส ฆาซานต์ซามิส (Nikos Kazantzakis ) ผู้ที่แพ้ อัลแบร์ กามู ไปเพียงคะแนนเดียวในการเข้าชิงรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม ก็คือ หากได้ศึกษาแนวทางการเขียนของเขาคนนี้ จะเห็นได้ว่า เขาคือปัญญาชนที่เริ่มศึกษาปรัชญาตามแนวทางของนิตช์เช่ และ อองรี แบร์กซอง (Henri - Louis Bergson ซึ่งเป็นอาจารย์โดยตรงของ นิฆอส ฆาซานต์ซามิส ) รวมทั้งปรัชญาพุทธศาสนา ซึ่งได้ทำให้เขาเลือกที่ชี้ประเด็นทางอภิปรัชญา และการตั้งคำถามถึงเสรีภาพ ด้วยความท้าทายและสุ่มเสี่ยง ( ซึ่งสำหรับเรา มันคือความกล้าหาญอย่างไม่ต้องสงสัย ) ทั้งผ่านนวนิยายที่อื้อฉาวอย่าง The Last Temptation Of Christ. ซึ่งต่อมา มาร์ติน สกอร์เซซี ก็กล้า/บ้าพอ ที่จะเอาไปทำหนัง ได้ วิลเลียม เดโฟ มาเล่นเป็นพระเยซูที่ตั้งคำถามต่อตัวเองว่า ถ้าเลือกที่จะไม่ตรึงกางเขน แล้วใช้ชีวิตคู่กับนางแมรี่ มักดาเลนา ความเป็นผู้ไถ่บาปของตนเองจะเป็นเช่นไร ซึ่งสิ่งที่ได้ก็คือ หนังที่ยอดเยี่ยม และคำขู่มากมายถึงขั้นจะเผาโรงภาพยนตร์! แน่นอน สำหรับ Zorba The Greek เป็นงานที่เบาสมอง ย่อยง่าย กว่านิยายก่อนหน้านั้นของผู้เขียนหลายเท่าตัว และก็เป็นงานที่ครองใจนักอ่านทั่วโลก ฆาซานต์ซามิส ก็ยังคงรักษาแนวคิดทางปรัชญาไว้อย่างแน่นหนัก ก็คือการพูดถึงมิติของเสรีภาพ ที่มิใช่แค่การจำกัดทางเลือกให้มีแค่ "สิ่งใด" และ "สิ่งหนึ่ง" หากเป็นการเปิดความเป็นไปได้ในวงกว้าง ที่อยู่เหนือปัจจัยของตัวเลือกที่มีมาก่อน รวมทั้งข้อเสนอของแบร์กซอง (ซึ่งมีอิทธิพลต่อผู้เขียนอย่างยิ่ง) ในเรื่องการจำแนกระบบศีลธรรมในสังคม ที่แบ่งออกเป็นศีลธรรมแบบปิด (La morale close) กับ ศีลธรรมแบบเปิด (La morale ouverte)....อธิบายอย่างย่นย่อก็คือ ศีลธรรมแบบปิดหมายถึงชุดความเชื่อที่ถูกใช้ในสังคมใดสังคมหนึ่ง ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะเป็นสิ่งที่ถูกในอีกสังคมหนึ่ง...ส่วนศีลธรรมแบบเปิด ย่อมเป็นชุดความเชื่ออันเป็นสาธารณะและสากลต่อวงศามนุษยชาติ ไม่ว่าจะมีระบบศีลธรรมเฉพาะกลุ่มเช่นใด*** สิ่งที่เป็นพฤติการณ์และปรัชญาของลุงซอร์บานี่แหละ คือการสร้างตัวอย่างอันแสนชาญฉลาดของผู้เขียน ที่สร้างตัวละครผู้ยิ่งใหญ่ในฐานะสามัญชน ผู้มี " หัวใจที่คึกคะนอง ปากที่ละโมบไม่รู้อิ่ม วิญญาณเถื่อนที่ยิ่งใหญ่ ทั้งยังไม่เคยแยกขาดจากพระแม่ธรณี....ความหมายของคำว่า ศิลปะ ความรัก ความงาม ความบริสุทธิ์ อารมณ์ทั้งหมดล้วนปรากฏให้ผมเห็นอย่างชัดเจนโดยคำพูดพื้นๆ ที่หล่นออกมาจากปากชายคนงานคนนี้ " ( Zorba The Greek , หน้า 43 ) นี่แหละคือนวนิยายที่เชิดชูความเป็นสามัญชน อย่างแท้จริง ! "ท่านต้องจำไว้ว่า ข้าน่ะเป็นมนุษย์นะ" " มนุษย์ หมายความว่าไง" "ปัดโธ่ ก็มีอิสระไง!" ( Zorba The Greek , หน้า 45 ) หมายเหตุ * ลมซีร็อกโก คือกระแสลมร้อนที่พัดจากทะเลทรายซาฮาราและตอนเหนือของแอฟริกา เข้าสู่ทวีปยุโรป ซึ่งกระแสลมนี้ เคยปรากฏในวรรณกรรมเรื่อง ความตายที่เวนิส ( Death In Venice ) โดยนักเขียนรางวัลโนเบล ปี 1929 โธมัส มันน์ ( Thomas Mann ) ** อ้างอิง : คำนิยม โดย สุชาติ สวัสดิ์ศรี ในหนังสือ ซอร์บา ( Zorba The Greek ) เขียนโดย Nikos Kazantzakis แปลโดย ธีรศักดิ์ จิรรัตนไพโรจน์ ; สนพ. สามัญชน *** อ้างอิง : บท "ความคิดฝรั่งเศสสมัยศตวรรษที่ยี่สิบ ในหนังสือ " แสงสว่าง ปัญญา และการลงทัณฑ์ - ประวัติความคิดฝรั่งเศส จากศตวรรษแห่งเสรีภาพ สู่การล่มสลายของมนุษยนิยม " เขียนโดย พิริยะดิษ มานิตย์ ; สนพ.สมมติ