จดหมายเหตุลาบูแบร์​ ราชอาณาจักร​สยาม เขียนโดย มองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์ แปลโดย สันต์ ท.โกมลบุตร

หนังสือ “จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์” เล่มนี้แปลโดย สันต์ ท. โกมลบุตร เป็น จดหมายเหตุพงศาวดารพระราชอาณาจักรสยาม ครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ซึ่งตรงกับปลายสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พ.ศ. ๒๒๓๐ มองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์ เอกอัครราชทูตผู้มีอำนาจเต็มของพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ พระเจ้าแผ่นดินฝรั่งเศส ซึ่งเข้ามาทูลพระราชสาส์นเจริญสัมพันธไมตรี ณ สยามประเทศ เป็นผู้ประพันธ์ไว้ เป็นภาษาฝรั่งเศส ถือกันว่าเป็นหนังสือฝรั่งที่พรรณนาถึงสยามประเทศอย่างแจ่มแจ้งฉบับแรก ๆ “จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์” ฉบับนี้ มองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์ เอกอัครราชทูตฝรั่งเศส ประพันธ์ขึ้นในราวปี พ.ศ. ๒๒๓๑ “ลาลูแบร์” ได้พรรณนาถึงกรุงศรีอยุธยาไว้อย่างกว้างขวาง มีข้อความเป็นประโยชน์ชัดเจน ทั้งด้านเศรษฐกิจ การกินอยู่, การแต่งงาน, ขนบธรรมเนียมประเพณีต่างๆ ตลอดจนเรื่องราวทั่วๆ ไป ไม่เฉพาะแต่เท่านี้ ลาลูแบร์ยังวิพากษ์วิจารณ์ไปถึงการเมืองการปกครองในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ไว้มากมายหลายเรื่องจะผิดถูกอย่างไร เป็นเรื่องของนักประวัติศาสตร์​หรือนักอ่านที่จะใช้วิจารณญานใคร่ครวญไตร่ตรองตามกำลังปัญญาของตน จากจดหมายเหตุนี้จะเห็นได้ว่าลาลูแบร์เป็นคนฉลาด มีความสามารถหลากหลาย ยากจะหาคนไทยในสมัยนั้นเทียบเคียงได้ แต่ถึงอย่างไรก็ตาม จากการที่ลาลูแบร์อยู่ในกรุงศรีอยุธยาแค่เพียง ๓ เดือน ๖ วันเท่านั้น หนังสือของเขาจึงมิใช่จะถูกไปเสียทั้งหมด ด้วยได้ความรู้จากหนังสือที่ฝรั่งซึ่งมากรุงสยามแต่ก่อนแต่งไว้อย่างคลาดเคลื่อนบ้าง สอบถามเอาจากคนที่ไม่มีความรู้บ้าง ฟังจากคำบอกเล่าซึ่งจริงบ้างไม่จริงบ้าง อีกทั้งบางเรื่องก็คาดเดาเอาจากลักษณะนิสัยส่วนตัว ตามความเข้าใจของชาติฝรั่ง ซึ่งถือตนเองว่าวิเศษกว่ามนุษย์ในภูมิภาคอื่น ๆ แต่อย่างไรก็ดีเมื่อได้อ่านจดหมายเหตุเล่มนี้แล้วก็จะได้รู้ความจริงบางอย่างหลายเรื่องหลายประการ ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยนั้น อันเป็นข้อความที่เป็นประโยชน์​ต่อการศึกษาเรื่องราวของประวัติศาสตร์​สมัยยุคกรุงศรีอยุธยา หากท่านศึกษาประวัติ​ศาสตร์ยุคสมัยอยุธยา เล่มนี้จึงเป็นเล่มที่ขาดไปเสียไม่ได้ จำนวน 688 หน้า ขนาด A5 ปกแข็ง​เย็บกี่อย่างดี