เรื่องสั้น โดย น.ว. โกกอล

“โกกอลคือกวีร้อยแก้วกวีสุดประหลาดหาใครเปรียบเท่าที่รัสเซียเคยมีมา” วลาดีมีร์ นาโบคอฟ เรื่องราวของชีวิตหลากชาติหลายภาษาแห่งมหานครปีเตอร์บูร์ก ประกายผู้คนในแสงแดด สีสันของร้านรวง แม่ค้าขนมอบ บริกรเสิร์ฟอาหาร ช่างตัดผ้า นักค้าภาพ สาวสวยหมวกงาม ตำรวจเฝ้ายามริมสะพาน จิตรกรเตร็ดเตร่หาแรงบันดาลใจ กองกำลังยาตราในเครื่องแบบ เงาวูบไหว แสงตะเกียง โคมไฟยามค่ำ สตรีในงานเลี้ยง เวลาที่หลงเลือน ภาพฝันมอมเมา ปิศาจชวนผวา สิ่งซ่อนเร้นที่กลับปรากฏกาย • รับบัตรเชิญสู่งานสังสรรค์พร้อมสาวงามยามค่ำคืนบน “ถนนเนียฟสกี” • ตามหา “จมูก” ที่หายไปจากใบหน้าท่านนายพัน • แลกเปลี่ยนความใคร่รู้เรื่องปิศาจใน “ภาพเหมือน” • ชื่นชม “ชิเนล” ตัวใหม่ของที่ปรึกษาในนามตลอดกาล • คุยโอ้อวดเรื่อง “โคลยาสกา” คันโก้ • ซุบซิบถึงเนื้อหาใน “บันทึกของคนบ้า” เชิญชวนนักอ่านที่รักมาทำความรู้จักกับปีเตอร์บูร์กในจินตนาการของนักเขียนเรืองนาม นิโคไล โกกอล โศกนาฏกรรมในเสียงขื่นขันของผู้คนแห่งสังคมนิยมชนชั้น ทั้งมีชีวิตชีวา ทั้งฉลเฉเสแสร้ง บนเส้นเลือนรางระหว่างโมงยามแห่งแสงสว่างและมืดมน ฉบับพิมพ์นี้มีอะไรบ้าง • แปลจากต้นฉบับภาษารัสเซีย • ปกแข็ง หุ้มแจ็คเก็ต “ปีเตอร์บูร์กของโกกอล” • อภิธานศัพท์ เกร็ดความรู้ และบทตาม ใต้ร่มเสื้อชิเนล : จักรวรรดิรัสเซียของโกกอล เรื่องสั้นทั้ง 6 เรื่อง 1. ถนนเนียฟสกี ถนนเนียฟสกียามเช้าเปล่งประกายด้วยความงดงามแห่งชีวิต ผิดจากค่ำคืนที่ร่ายมนตร์สะกดพิศวงต่อสองชายหนุ่มในรูปลักษณ์สาวงามสองนาง หนึ่งชายประสบรักแรกพบในที่เสื่อมทราม หนึ่งหนุ่มต้องใจภรรยาชายอื่น เรื่องราวของสองชายที่สาดสีขาว-ดำลงบนความงดงาม ชวนตั้งคำถามต่อภาพลักษณ์ภายนอกที่เย้ายวนใจ 2. จมูก จมูกหายไปจากใบหน้าท่านผู้พันหลังฝีมือโกนหนวดของช่างไร้สกุลในเช้าวันหนึ่ง มันร่อนเตร่ไปทั่วภายในชุดเครื่องแบบทหารชั้นยศสูงส่ง ผู้พันจำต้องเทียวตามรอยไปทุกที่ พร้อมกันก็มุดจมูกหนี (?) ด้วยความอับอายผู้คนไปด้วย เมื่อลงประกาศจมูกหายไม่ได้ จดหมายคำขู่จึงถูกส่งไปหาตัวการเรื่อง ทว่าจากนั้นไม่นานจมูกก็กลับมาหาเขาในสภาพสมบูรณ์ดีด้วยวิธีการประหลาดหลังเที่ยวเล่นไปมารอบเมือง เหตุการณ์เป็นที่โจษจันลือเลื่องไปทั่วแดน ท่านผู้พันจะแสดงสีหน้าเช่นไรเมื่อได้จมูกที่ยังต่อไม่ติดกลับคืน? 3. ภาพเหมือน ภาพเหมือนชายปริศนาปรากฏภาพดวงตาที่ดูคล้ายว่ามีชีวิตจริง ครั้นเป็นที่ต้องใจจิตรกรหนุ่มเปี่ยมพรสวรรค์ซุ่มซ่อนทว่าไร้ทรัพย์สินส่งเสริม ภาพจึงถูกนำกลับไปเพียงเพื่อให้จิตรกรพบปรากฏการณ์อัศจรรย์ที่พลิกเปลี่ยนชีวิตเขาไปตลอดกาล ชายปริศนาในภาพนำพามาซึ่งลาภยศสรรเสริญก็แต่เพียงหายนะ! เมื่อขุดค้นประวัติงานศิลป์ชิ้นดังกล่าว คำตอบอันไม่น่าอภิรมย์ของงานศิลปะเหมือนจริงที่สูงส่งก็กางแผ่ต่อหน้าทุกผู้ทุกนามที่ได้ยิน 4. ชิเนล เสื้อชิเนลตัวเก่าสภาพยับเยินจนไม่อาจแก้ไข พายุลมหนาวสาดซัดชอนไชผ่านทุกรอยขาด ที่ปรึกษาในนามตลอดกาลจำยอมเจียดเงินกินเงินใช้และเก็บออมเพื่อตัดชิเนลตัวใหม่ แต่มันกลับปลาสนาการไปภายในคืนแรกที่เขาได้เฉลิมฉลองมัน ข้าราชการชายจึงพยายามทุกวิถีทางเพื่อตามหามัน และเลือกดั้นด้นไปหาบุคคลสำคัญเพื่อเสาะหาชิ้นส่วนตัวตนจนตัวตาย 5. โคลยาสกา ณ เมืองเล็กๆ นามว่า บ. มีงานเลี้ยงรื่นเริงร่ำรวยด้วยอาหารนานาชนิดด้วยความร่วมมือของบุคลากรกรมทหารม้าที่ย้ายมาประจำการใหม่ เหล่าทหารแสดงฝีมือเล่นไพ่ และฝีปากประจบประแจง หนึ่งในนั้นก็คือเจ้าที่ดินนายหนึ่งที่ถึงกับโวว่ามี “โคลยาสกา” คันโก้ใหญ่โตโอ่โถงต่อหน้าท่านนายพล รับปากจัดเลี้ยงอาหารและพาชมถึงบ้านตน แต่ราตรีกาลและแสงสีกลับฉุดรั้งเขาไว้จนดึกดื่น ครั้นถึงเวลาอวดโฉมยามเช้ากลับพบเพียงสิ่งพิลึกพิลั่นเสียนี่ 6. บันทึกของคนบ้า บันทึกที่ขึ้นต้นด้วยการระบายถ่ายความคับแค้นต่อผู้บังคับบัญชา จดจารความชื่นชมต่อท่านเจ้ากรม บรรยายรายละเอียดผ้าเช็ดหน้าผืนหอมที่ได้ดอมดมของลูกสาวท่าน ตามอ่านจดหมายตอบโต้ของสุนัขผู้ดีที่เล่าเรื่องถึงนายตนด้วยทักษะการเขียนล้ำเลิศ เปิดศักราชคนวิปลาสเมื่อข่าวกษัตริย์แห่งสเปนหายตัวไป เมื่อนักเขียนบันทึกสวมรอยเป็นกษัตริย์ที่หายตัวไปเสียเอง วันคืนบิดเบี้ยว ความปกติแปรเปลี่ยน ท้ายที่สุดแล้วกษัตริย์องค์ใหม่จะไปลงเอย ณ ที่แห่งใดกัน “โกกอลเป็นหนึ่งในนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่จำนวนน้อยคนที่แสดงความเป็นเลิศตั้งแต่ประเดิมงานประพันธ์ โกกอลมิได้กลืนหายไปตามคลื่นเวลา งานของเขาได้รับการแปลและพิมพ์ใหม่อย่างต่อเนื่อง จนถึงวันนี้ที่เขาวายชนม์ไปแล้ว 150 ปี ก็ไม่มีทีท่าว่าจะเสื่อมมนต์ขลังสำหรับทั้งนักเขียน นักอ่าน และนักวิจารณ์ ระหว่างชื่อ Gogol กับ Google นั้นชื่อใดจะยืนยงกว่ากัน” ไชยันต์ รัชชกูล