ต้นโกโก้/ไม้เศรษฐกิจ

📌การปลูกโกโก้ การปลูกโกโก้ทำได้ 3 ระบบ คือ 1. การปลูกโกโก้เป็นพืชเชิงเดียว 2. การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมของพืชเศรษฐกิจชนิดอื่น 3. การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมในสภาพป่าธรรมชาติ 1. การปลูกโกโก้เป็นพืชเชิงเดียว การปลูกลักษณะเช่นนี้ต้องสร้างร่มเงาชั่วคราวให้ต้นกล้าโกโก้ในระยะปีแรก ขณะที่ต้นกล้าโกโก้ยังไม่แข็งแรง ตั้งตัวยังไม่ได้ภายหลัง เมื่อต้นโกโก้ตั้งตัวได้แล้วพืชร่มเงาชั่วคราว อาจถูกตัดออกหลังเก็บเกี่ยวผลผลิต ต่อจากนั้นพืชร่มเงาถาวรจะทำหน้าที่ให้ร่มเงาโกโก้ต่อไป 2.การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมของพืชเศรษฐกิจชนิดอื่น การปลูกลักษณะเช่นนี้ เป็นการปลูกโกโก้ใต้พืชเศรษฐกิจชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือการปลูกโกโก้ใต้ร่มเงาของไม้ผลเศรษฐกิจขนาดใหญ่ เช่นปลูกโกโก้ใต้ร่มเงามะพร้าว ลิ้นจี่ ลำไย มะม่วง ทุเรียน เงาะ ลองกอง ลางสาด และกระท้อน การปลูกโกโก้ลักษณะเช่นนี้พบว่าพืชเศรษฐกิจที่ให้ร่มเงาได้เหมาะสมสำหรับต้นโกโก้ที่โตแล้ว คือ มะพร้าว และมะรุมน้ำมัน เนื่องจากมะพร้าว และมะรุมน้ำมัน เป็นพืชที่ให้ร่มเงาไม่ทึบแสง แดดสามารถส่องผ่านใบมะพร้าว และใบมะรุมน้ำมันได้เกิน 50% จึงสามารถปลูกโกโก้แซมในสวนมะพร้าวและสวนมะรุมน้ำมันได้นานหลายปี โดยไม่ต้องตัดมะพร้าว และมะรุมน้ำมันออก เหมือนพืชอื่น การปลูกโกโก้ใต้ร่มเงามะพร้าว โดยปลูกมะพร้าวใช้ระยะปลูก 9 เมตร และปลูกโกโก้ใช้ระยะปลูก 4.50 เมตร ในพื้นที่ปลูก 1 ไร่ จะได้ต้นโกโก้ 57 ต้น ต้นกล้าโกโก้ขณะที่ยังเล็กจะได้ร่มเงาจากมะพร้าวช่วยบังแดดจนเติบโตแข็งแรง การปลูกโกโก้แซมในสวนมะพร้าว ควรขุดหลุมปลูกโกโก้ให้มีขนาดใหญ่กว่าปกติ เพื่อตัดรากมะพร้าวให้ขาด ป้องกันการแย่งปุ๋ยจากต้นโกโก้ที่มีขนาดเล็กอยู่ การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมสวนมะพร้าวในประเทศมาเลเซีย ต้นมะพร้าวใช้ระยะปลูก 8-9 เมตร สามารถปลูกต้นโกโก้แซมได้ 2 แถว ระยะปลูก 3x3 เมตร ต้นมะพร้าวควรมีอายุตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป เพราะต้นจะสูงโปร่ง แสงแดดผ่านได้เหมาะสม ก่อนการปลูกโกโก้ควรมีไถกลับดินแปลงปลูกเพื่อลดวัชพืช และตัดรากมะพร้าว ทำการพรางแสงให้ต้นกล้าโกโก้ที่ปลูกใหม่ด้วยทางมะพร้าว และนำกาบมะพร้าวคลุมรอบต้นกล้าโกโก้ เพื่อลดการเจริญเติบโตของวัชพืชไม่ให้เข้าใกล้รบกวนต้นกล้าโกโก้ที่ปลูกใหม่ การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมในสวนยางพารา และสวนปาล์มน้ำมัน บริเวณภาคใต้ของประเทศไทย ไม่ประสบผลสำเร็จ เนื่องจากระยะปลูกปกติของพืชทั้งสองชนิดนี้ให้ร่มเงาทึบเกินไป ทำให้ต้นโกโก้เจริญเติบโตทางลำต้นและใบ แต่ให้ผลผลิตไม่คุ้มค่าในเชิงพาณิชย์ ดังนั้นการปลูกโกโก้เป็นพืชแซมเศรษฐกิจชนิดอื่นต้องคำนึงถึงระยะปลูก และที่ว่างระหว่างต้นระหว่างแถวของพืชเศรษฐกิจชนิดอื่น ที่เป็นพืชประธานหรือพืชหลักด้วย 3. การปลูกโกโก้เป็นพืชแซมในสภาพป่าธรรมชาติ เป็นการปลูกโกโก้ภายใต้ร่มเงาจากไม้ป่าธรรมชาติซึ่งมีต้นไม้นานาชนิด ขึ้นปะปนกันทั้งต้นเล็ก และต้นใหญ่ การปลูกโกโก้ลักษณะนี้กระทำได้โดยเริ่มทำความสะอาดพื้นที่ป่าที่จะปลูกแซมด้วยโกโก้ในช่วงฤดูแล้ง โดยทำการตัดต้นไม้ที่ไม่ต้องการ ต้นไม้ที่ไม่เหมาะสมกับโกโก้ เช่น แย่งอาหารต้นโกโก้ พืชที่มีโรคและแมลงศัตรูชนิดเดียวกับโกโก้ พืชที่มีทรงพุ่มหนาทึบไม่เหมาะที่จะเป็นร่มเงาให้โกโก้ และไม้ป่าที่ไม่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ จากนั้นดำเนินการปักหลักทำเครื่องหมายกำหนดจุดปลูกต้นโกโก้ ขุดหลุม และตากดิน เมื่อย่างเข้าสู่ฤดูฝน พื้นที่มีความชุมชื้น จึงดำเนินการปลูกโกโก้ ต้นกล้าโกโก้ที่ปลูกควรมีลักษณะดังนี้ 1. ต้นกล้าโกโก้ควรมีอายุไม่ต่ำกว่า 4-6 เดือน หลังจากเพาะเมล็ด 2. ต้นกล้าโกโก้ควรมีความสูงของต้นประมาณ 50-60 เซนติเมตร 3. ต้นกล้าโกโก้ควรมีใบแตกได้ 3 ฉัตร 4. ต้นกล้าโกโก้ควรมีระบบรากสมบูรณ์ ไม่คดงอ ก่อนการปลูกโกโก้ต้องเตรียมหลุมปลูกให้มีความกว้าง x ยาว x ลึกประมาณ 30 เซนติเมตร ตากหลุมทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือน แล้วนำดินบนที่ขุดขึ้นมาผสมกับปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก คลุกเคล้าให้ทั่วจากนั้นเกลี่ยลงหลุมให้เต็ม ใช้มีดกรีดตามแนวข้างถุงเพาะชำโกโก้ แล้วดึงถุงพลาสติกออก ระวังอย่าให้ดินที่เพาะต้นโกโก้แตกกระจาย เพราะจะทำให้รากได้รับความกระทบกระเทือน ทำการตัดปลายรากแก้วที่คดงอออกทิ้ง จากนั้นทำการเปิดหลุมแล้วนำต้นกล้าโกโก้ลงปลูกตรงกลางหลุม เกลี่ยดินกลบให้มิด ยึดต้นกล้าโกโก้กับหลักไม้ด้วยเชือกให้แน่น รดน้ำพอชุ่มใช้จอบหรือพลั่วแทงดินในแนวดิ่ง เพื่อตัดรากพืชอื่นที่มีอยู่ในรัศมี 50 เซนติเมตร จากโคนต้นโกโก้ให้ลึกลงไปในดินประมาณ 15 เซนติเมตร เพื่อป้องกันไม่ให้รากต้นไม้อื่นเข้ามาทำอันตรายต้นกล้าโกโก้ที่ปลูกใหม่ การปลูกโกโก้โดยทั่วไปใช้ระยะปลูก 3x3 เมตร บางแหล่งปลูกอาจใช้ระยะปลูก 2.50x2.50 เมตร กับต้นกล้าโกโก้สายพันธุ์แท้ การตัดแต่งกิ่ง ผานิต (2548) กล่าวถึงการตัดแต่งกิ่งโกโก้ว่า มีจุดประสงค์สำคัญคือ 1. เพื่อให้ได้ทรงพุ่มของต้นโกโก้ที่เหมาะสม 2. เพื่อให้ง่ายต่อการปฏิบัติงานในสวนโกโก้ 3. เพื่อลดการระบาดของโรคและแมลง